Blockchain và Crypto:
Tại sao chúng ta không thể bỏ qua sự thay đổi này?
Gần đây, trong một cuộc tranh luận trên một nhóm về crypto, tôi nhận thấy một số quan điểm trái chiều giữa những người đầu tư vào Crypto truyền thống hoặc lướt sóng (Trader) và những người nhìn nhận crypto như một xu hướng công nghệ tiềm năng. Tương tự đó, tôi có dịp đọc qua vài dòng chia sẻ của một anh chủ homestay vùng cao. Anh nói “Khách thì ít, mà nghe đến thanh toán bằng coin hay gì đó là tôi né luôn. Mệt đầu.” Tôi không trách anh, vì cảm giác đó rất dễ hiểu. Crypto từng khiến nhiều người ám ảnh bởi những đợt lướt sóng, lừa đảo, hay mấy từ ngữ kỹ thuật khó hiểu. Nhưng nếu ta gạt hết lớp vỏ ồn ào đó đi, sẽ thấy một điều rất thú vị: blockchain và crypto thật ra không đáng sợ, mà còn có thể giúp mình làm du lịch tốt hơn, bán hàng dễ hơn.
Tôi không viết bài này để kêu gọi bạn đầu tư coin. Không phải!
Tôi chỉ muốn chia sẻ một góc nhìn khác – nhẹ nhàng thôi – rằng công nghệ blockchain và crypto có thể là bạn đồng hành âm thầm, bền bỉ, chứ không phải một làn sóng lướt qua. Nên câu hỏi tôi tự đặt ra là: Chúng ta đã thực sự hiểu về blockchain và crypto như một phần của kỷ nguyên số hay chưa?
Đầu tiên, nếu bạn là một nhà đầu tư chỉ nhìn vào crypto như một công cụ trong giao dịch chỉ để kiếm lời ngắn hạn, thì bạn sẽ thấy Bitcoin là “mỏ vàng” duy nhất và tất cả những đồng coin khác đều là “rác” cho dù nó có hệ sinh thái và nền tảng vững chắc từ công nghệ blockchain riêng biệt. Điều này không sai, nhưng chỉ đúng trong một phạm vi rất hẹp của tư duy đầu tư lướt sống hoặc neo giá trị ngắn hạn. Bitcoin, với tư cách là tiền tệ điện tử đầu tiên, đã chứng minh được giá trị của mình như một nơi “trú ẩn” an toàn, là một kho lưu trữ giá trị. Tuy nhiên, đây chỉ là một mặt của vấn đề.
Lăng kính của tôi về crypto không chỉ giới hạn trong việc đầu tư. Thực ra, tôi nhìn nhận crypto và blockchain như một sự tiến hóa của công nghệ, là những công cụ giúp kết nối, tối ưu hóa và tạo ra những giá trị không thể đạt được trong nền kinh tế truyền thống. Chính blockchain – nền tảng của crypto (Bitcoin cũng là một crypto) – mới thực sự là yếu tố mang lại sức mạnh cho các ứng dụng vượt xa Bitcoin.
Blockchain và Smart Contracts
Bây giờ, chúng ta hãy nói về Bitcoin trước. Nó dùng blockchain để lưu giữ giá trị – giống như bạn cất tiền vàng vào két sắt. Ai đó gửi bạn Bitcoin thì giống như đưa vàng qua một cái ống chuyển tiền (công nghệ blockchain tạo ra Bitcoin) – nhanh, không cần trung gian, và không ai có thể lấy trộm giữa đường. Rất tuyệt, nhưng chỉ có thế.
Còn Ethereum là một công nghệ blockchain sinh sau đẻ muộn khác. Nó không chỉ là nơi “giữ vàng” như người tiền nhiệm Blockchain Bitcoin, mà còn giống như một khu phố thông minh. Trong khu phố đó có những cửa hàng, dịch vụ, hợp đồng tự động. Những cái hợp đồng tự động đó chính là cái gọi là “smart contract” – tạm gọi là “hợp đồng thông minh”.
Ví dụ dễ hiểu:
Bạn và bạn mình cá cược rằng “nếu chiều nay trời mưa thì tôi trả bạn 50.000 đồng”. Với hợp đồng giấy thì hai người còn phải kiểm tra, giám sát lẫn nhau. Nhưng nếu có một “máy” ghi nhận điều kiện thời tiết và tự động trả tiền khi đúng – đó chính là cách hợp đồng thông minh hoạt động. Không cần người can thiệp, không cần ra ngân hàng hay ra tòa, mọi thứ diễn ra tự động. Và nó hoạt động trên nền tảng blockchain của chính nó.
Trên blockchain Ethereum, có rất nhiều hợp đồng kiểu này được cài đặt để tự động thực hiện khi đúng điều kiện. Và để những cái hợp đồng ấy “chạy được”, chúng ta cần “đổ xăng” – đó chính là đồng tiền tên là ETH. Nói cách khác:
-
Blockchain Ethereum là con đường,
-
Hợp đồng thông minh là chiếc xe,
-
ETH là xăng để xe chạy.
Còn blockchain của Bitcoin thì chỉ là chiếc két sắt biết đi – giữ giá trị thì tốt, nhưng không chạy được xe hay làm gì phức tạp hơn.
Vậy nên, nếu ai đó nghĩ “chỉ cần Bitcoin là đủ”, thì cũng giống như nói “tôi chỉ cần két sắt, không cần nhà, không cần xe, không cần cửa hàng”. Nghe có vẻ cẩn thận, nhưng cũng bỏ lỡ quá nhiều thứ hay ho rồi đấy!
Ngày nay, người ta dùng smart contract để làm ra dịch vụ tài chính không cần ngân hàng, tạo chứng nhận tài sản số như tranh vẽ, nhạc, vé sự kiện, hay thậm chí là để quản lý bảo hiểm, chuyển nhượng nhà đất, xác nhận quyền sở hữu, Truy xuất nguồn gốc xuất xứ trong trồng trọt, xuất khẩu...v.v...
Tóm lại:
-
Blockchain là sổ ghi nhớ – giúp lưu trữ thông tin trung thực.
-
Crypto (như Bitcoin, ETH...) là tiền dùng trong các hệ thống blockchain đó.
-
Smart contract là những cỗ máy tự động giúp blockchain thực sự “sống”.
Chúng không đối đầu, mà bổ trợ cho nhau. Cũng như đời sống cần vừa két sắt để giữ của, vừa xe để đi, vừa nhà để ở, vừa điện để sinh hoạt – mỗi thứ có vai trò riêng.
Smart contract là những hợp đồng tự động thực hiện khi các điều kiện đã được mã hóa và lưu trữ trên blockchain. Đây chính là công nghệ chủ đạo trong các hệ sinh thái DeFi (Tài chính phi tập trung), NFT (Non-Fungible Token), và nhiều ứng dụng khác. Ethereum, mặc dù không có giá trị thị trường lớn như Bitcoin, nhưng đang dẫn đầu trong việc phát triển những ứng dụng này và đóng vai trò quan trọng trong việc chuyển giao giá trị và dịch vụ trên nền tảng blockchain. Tương tự như thế, từng đồng coin (Crypto) nó có tình hữu dụng riêng trong hệ sinh thái của nó, lúc này chúng ta không chỉ có thể dừng tầm nhìn hạ hẹp là lướt sóng hay đầu tư giao dịch để kiếm lời.
Vậy blockchain và crypto giúp gì cho bạn
người làm homestay, farmstay hay xuất khẩu?
Nhận thanh toán xuyên biên giới dễ dàng
Bạn từng bán mật ong, cà phê rang xay, hay tour homestay nhỏ cho khách nước ngoài? Trước đây, bạn phải nhờ họ chuyển qua PayPal, ngân hàng quốc tế – vừa lâu, vừa bị trừ phí cao. Nay, bạn có thể dùng một ví USDT hoặc ETH – phí thấp hơn, tiền đến nhanh hơn, và không bị giới hạn bởi múi giờ hay ngày nghỉ.
Đặc biệt, nếu bạn đang làm homestay hoặc farmstay, việc chấp nhận thanh toán bằng crypto giúp bạn tiếp cận khách du lịch quốc tế, đặc biệt là những người sở hữu tiền mã hóa như Bitcoin, ETH hoặc stablecoin. Điều này không chỉ giúp giao dịch diễn ra nhanh chóng mà còn thu hút nhóm khách hàng yêu thích công nghệ, tiện lợi.
Crypto và Tiền Tệ Internet
Với những người chưa quen với thế giới blockchain, có thể sẽ không hiểu rõ về sự khác biệt giữa các loại crypto và công nghệ blockchain. Một cách đơn giản, crypto là sản phẩm sinh ra từ công nghệ blockchain, và blockchain lại chính là nền tảng cho các ứng dụng như smart contracts. Việc hiểu rõ sự khác biệt này giúp chúng ta thấy được tiềm năng không chỉ của crypto mà còn của toàn bộ hệ sinh thái blockchain.
Trong tương lai, tiền tệ Internet (Internet Money) không chỉ dừng lại ở Bitcoin. Các đồng coin như ETH, SOL, và các loại stablecoin khác đang dần chứng minh rằng blockchain có thể hỗ trợ một nền kinh tế mới, nơi người tiêu dùng có thể giao dịch mà không cần phải thông qua các ngân hàng hay hệ thống tài chính truyền thống.
Vì sao chúng ta cần phải cởi mở với công nghệ này?
Nếu bạn vẫn chỉ nghĩ rằng crypto chỉ là một công cụ đầu tư hoặc một nơi để kiếm lời nhanh chóng, thì có lẽ bạn đang bỏ lỡ một cuộc cách mạng công nghệ. Tôi không kêu gọi bạn phải đầu tư vào bất kỳ đồng coin nào, nhưng tôi mong muốn bạn mở rộng tầm mắt về một thị trường ngách mà hiện tại không phải ai cũng nhìn thấy.
Crypto có thể là phương thức thanh toán trong một hệ sinh thái mà bạn không cần phải chuyển đổi từ crypto sang fiat (tiền pháp định). Điều này tạo ra một cơ hội tuyệt vời cho cả nhà cung cấp dịch vụ và người tiêu dùng trong việc tích hợp công nghệ này vào các giao dịch thực tế. Thực tế, điều này đã và đang được thử nghiệm ở nhiều nơi trên thế giới.
Thông báo về Series Giải Thích Blockchain và Crypto
Mình nhận thấy có rất nhiều bạn vẫn còn những băn khoăn về cách hoạt động của blockchain và crypto, vì thế mình quyết định sẽ bắt đầu một series bài viết giải thích chi tiết về ứng dụng của blockchain, các đồng crypto phái sinh từ blockchain, và cách chúng đang thay đổi nền kinh tế hiện đại. Mình sẽ lần lượt cập nhật các bài viết cụ thể về:
-
Blockchain là gì và nó hoạt động như thế nào?
-
Các ứng dụng thực tế của blockchain ngoài crypto.
-
Crypto không chỉ là đầu tư, mà còn là một phần của hệ sinh thái mới.
-
Làm thế nào để sử dụng crypto trong các giao dịch hàng ngày?
Làm thế nào tích hợp thanh toán Crypto trên website dịch vụ của bạn và doanh nghiệp bạn vẫn nhận được FAIT (tiền pháp định) mà không vi phạm pháp luật nhà nước?
Hãy theo dõi để cùng mình khám phá thêm về một thế giới công nghệ đầy tiềm năng và không ngừng phát triển này. Đây là một cơ hội tuyệt vời để chúng ta cùng nhau tìm hiểu, và mình hy vọng sẽ nhận được nhiều câu hỏi, ý kiến từ các bạn trong quá trình này.
Không cần tin vội, chỉ cần mở lòng
Tôi biết, không ai có nghĩa vụ phải tin vào công nghệ mới. Nhưng ai mở lòng đón nhận, thường là người nhìn thấy cơ hội trước.
Nếu bạn là người làm homestay, làm nông nghiệp, xuất khẩu nhỏ lẻ… thì việc hiểu thêm về blockchain không khiến bạn mất gì – mà có thể giúp bạn đi xa hơn, chuyên nghiệp hơn, và ít phụ thuộc hơn.
Tôi sẽ viết tiếp các bài trong series này để bạn tiện theo dõi. Từng bước nhỏ, từng ví dụ gần gũi. Không dọa nạt, không làm bạn lo sợ. Vì công nghệ, nếu không để phục vụ con người, thì chẳng có ý nghĩa gì cả.